KOMISYON SA WIKANG FILIPINO

𝐏𝐚𝐧𝐠𝐚𝐧𝐠𝐚𝐥𝐚𝐩 𝐧𝐠 𝐃𝐚𝐭𝐨𝐬 𝐬𝐚 𝐆𝐥𝐨𝐬𝐚𝐫𝐲𝐨𝐧𝐠 𝐏𝐚𝐧𝐠𝐡𝐚𝐧𝐚𝐩𝐛𝐮𝐡𝐚𝐲

Isinagawa noong 3 Hunyo 2026 ang pangangalap ng datos para sa Glosaryong Panghanapbuhay sa Pagpapalayok at Pagpaparol sa Brgy. Gatbuca, Calumpit, Bulacan at ang gawaing ito ay bahagi ng proyektong Diksiyonaryo bílang pagpapalawak ng bokabularyong panteknolohiya at panghanapbuhay.

Kabilang sa mga ininterbiyu sina Carmelita F. Baluyot, hulíng magpapalayok sa lugar; Milagros Ramos-Lugto, magpapalayok at may-ari ng Milabel Pottery; at Juanito Mallari Sr., magpapasô, mulâ sa Brgy. Gatbuca, Calumpit, Bulacan; pati si G. Rolando S. Quiambao na tinaguriang Parol King ng San Fernando, Pampanga.

Layunin ng gawain na magtipon ng mga terminong panghanapbuhay na nakatuon sa pagpapalayok at pagpaparol sa mga pangunahing lugar na isinasagawa ito, kabilang ang Bulacan at Pampanga. Ang mga terminong malilikom at maidokumento ay gagamiting panimulang glosaryo para sa higit pang pagpapalawak ng pananaliksik sa wika at kultura.

Pinangunahan ng KWF ang gawain, sa ilalim ng Sangay ng Leksikograpiya at Korpus ng Pilipinas kasama sina Jennifer Bactol, Mae Ann Cansino, Earvin Christian Pelagio, at Julius Pontillas. Katuwang sa gawaing ito sina Dr. Mary S. Bulaong, Direktor ng Sentro ng Wika at Kultura, at G. Manolito G. Mata ng Bulacan State University, Kgg. Levi Peralta-Gallardo ng Brgy. Gatbuca, Prop. Roilingel P. Calilun, Direktor ng Sentro ng Wika at Kultura ng Pampanga State University, at LGU Tourism Office ng San Fernando, Pampanga.

𝐊𝐖𝐅 𝐀𝐤𝐭𝐢𝐛𝐨𝐧𝐠 𝐍𝐚𝐤𝐢𝐥𝐚𝐡𝐨𝐤 𝐬𝐚 𝐊-𝟏𝟎 𝐂𝐮𝐫𝐫𝐢𝐜𝐮𝐥𝐮𝐦 𝐈𝐦𝐩𝐥𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭𝐞𝐫𝐬’ 𝐒𝐮𝐦𝐦𝐢𝐭

Aktibong dumalo ang Tagapangulo ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) na si Atty. Marites A. Barrios-Taran, kasama ang Fultaym Komisyoner Benjamin M. Mendillo sa K-10 Curriculum Implementers’ Summit na isinagawa noóng 15 Enero 2026 sa Rizal Park Hotel, Manila. Layunin ng pagtitipon na pagtibayin, talakayin, at pag-ibayuhin ang pagpapatupad ng K-10 Kurikulum sa buong bansa.

Nagbigay ng mahalagang mensahe si Department of Education (DepEd) Secretary Sonny Angara at binigyang-diin nito ang papel ng mga tagapagpatupad ng kurikulum sa paghubog ng makabuluhan, ingklusibo, at makabansang edukasyon. Hinikayat niya ang mga guro, administrador, at katuwang na institusyon na magkaisa, makipagtulungan, at magsulong ng de-kalidad na sistema ng pagkatuto.

Nakiisa rin sa summit sina G. Gerson Marvin M. Abesamis, Director IV ng Bureau of Learning Delivery, Atty. Ester A. Funtalan, OIC, Office of the Director III ng BLD, at G. Jerome T. Buenviaje, Assistant Secretary ng Learning System Strand. Aktibo silang nagbahagi ng pananaw, naglatag ng mga polisiya, at nagpaliwanag ng mga estratehiya kaugnay ng epektibong implementasyon ng K-10 Kurikulum.

Ipinakita ng K-10 Curriculum Implementers’ Summit ang sama-samang pagkilos ng mga pinunὸ, eksperto, at institusyon upang paunlarin ang edukasyong Pilipino.

Ferdinand P. Jarin at Darwin P. Plaza, Wagî ng PHP100,000.00 sa KWF Gawad Julian Cruz Balmaseda 2026

NAGWAGI ng PHP100,000.00 sa Gawad Balmaseda 2026 ng Komisyon sa Wikang Filipino si Ferdinand P. Jarin, PhD para sa kaniyang disertasyon sa DLSU-Maynila na pinamagatang “Ang Kalyeng Walang Kamatayan: Ang Paglalandas ni Leoncio P. Deriada sa Panitikan ng Banwa at Bansa” bílang pinakamahusay na disertasyon sa taóng 2026.

Matagumpay niyang nailahad sa komprehensibong pamamaraan ang pagpapakilála ng kongkretisasyon at uswag ng panitikang rehiyonal. Tumuon ang pananaliksik na ito sa pag-iral ng panitikan ng Kanlurang Visayas sa kontemporaneong panahon. Pinatunayan niyang sa pamamagitan ng pagtatanghal ng ilang pilíng akda ni Leoncio P. Deriada, malinaw na maitatampok ang sensibilidad at konsepto ng pagkabansa. Patúloy nitóng hinahawan ang landas ng pagdurugtong at pag-aagapay ng panitikang rehiyonal at panitikang pambansa.

Samantála, nagwagi rin si Darwin P. Plaza ng PHP100,000.00 para sa kaniyang tesis masterado sa Ateneo De Naga University na pinamagatang “Gakot at Paglaban sa Kalamidad ng mga Taga-Partido Erya sa Bicol, Pilipinas” bílang pinakamahusay na tesis sa taóng 2026 ng Gawad Julian Cruz Balmaseda.

Nakatuon ang pag-aaral sa mga katutubong kaalaman sa paghahanda sa kalamidad ng mga malayò at tabing-dagat na komunidad sa Partido Erya, Bikol.

Matagumpay ang nagawang  dokumentasyon na nagpapakita ng isang malinaw na ambag sa pagpapanatili, pagpapaunlad, at pagpapahalaga ng anyo ng kultura at tradisyong sumasalamin sa pagkamalikhain at pagkamaugnayin ng mga taga-Partido sa kanilang lokal na kapaligiran.

Malinaw na napunuan niya ang kakulangan o kawalan ng mga pag-aaral tulad ng katutubong paggagakot bílang isang katutubong estratehiyang tumutugon sa panganib ng kapaligiran. Ang saliksik ay maituturing bílang isang akademikong sulatín, mahalagang ambag ang tesis na ito sa pagtuturò ng mga asignaturang Filipino, Kasaysayan at iba pang araling saklaw ang pagpapahalaga at pagkakakilanlan.

Ang Gawad Julian Cruz Balmaseda ay isang gawad para sa pinakamahuhusay na tesis at disertasyon na isinulat gámit ang wikang Filipino para sa mga larang akademiko, lalo na sa agham pangkalikasan, agham panlipunan, at matematika. Layunin ng gawad na ito na hikayatin at palaganapin, sa pamamagitan ng sistema ng mga insentibo ang pagsusulat at publikasyon ng mga akdang orihinal at ambag para sa intelektuwalisasyon at modernisasyon ng Filipino.

-30-